Fotografie. Een woord afgeleid van het Grieks en betekend letterlijk ‘schrijven met licht’. Voor schilderkunst is er geen eenduidige betekenis of oorsprong van het woord te vinden. Maar het artikel op wikipedia heeft het over pigment in een vloeibaar medium aanbrengen op een oppervlak. Daarnaast bestaat er nog de tekenkunst, waarbij er met kool, krijt, inkt of potlood een afbeelding wordt gemaakt.

Maar, hoe moeten we nieuwe technieken noemen zoals die door Bert Monroy worden toegepast?

Hij creeert afbeelding uit het ‘niets’, puur in Illustrator en Photoshop. Wel gebaseerd op foto’s die hij of zelf heeft gemaakt, of die hij via internet weet te vinden. Altijd met een hoeveelheid detail welke uiteindelijk alleen met een loep op de print te vinden is. En soms zelfs niet eens, omdat er iets anders voorstaat. [Times Square]

Iemand als Gregory Thielker is een ‘echte’ schilder. Hij schildert met pigment houdende olie op canvas doek. Maar als je naar zijn werk kijkt is de eerste indruk dat het ‘gewoon’ een foto is. Totdat je goed kijkt, en je realiseert dat het toch echt schilderijen zijn [Unminding Sky]

Aan de andere kant heb je fotografen die schilderachtig weten te fotograferen. Zoals een Erwin Olaf die in 2011 het Leidens ontzet heeft mogen ‘schilderen’ met een camera. Schilder achtige beelden waar geen penseelstreek aan te pas is gekomen.

Waar ligt de scheidslijn, of is er überhaupt nog een scheidslijn? Het is allemaal spelen met beeld, met kleur, met licht. De een gebruikt een kwast op canvas, de ander een muis naast een beeldscherm. En de derde schept beelden door de opstelling van de juiste lampen.

Voor mij is het allemaal inspirerend.

Wat inspireert jou?

In voormalig Joegoslavië zijn in de jaren ’60 en ’70 veel monumenten gebouwd om het te tonen hoe sterk en groots de socialistische republiek was. Tegenwoordig worden deze monumenten niet meer onderhouden, en zijn ze vaak niet eens op de kaart te vinden. Erg jammer, aangezien deze monumenten zelfs zonder de achtergrond goed te kennen fantastisch zijn om te bekijken.

De volledige serie staat op Crack Two

Photo: William Eggleston, 'Memphis,' c.1969

Op Petapixel is een interessant artikel verschenen. (Oorspronkelijke artikel op Wired). Het gaat over dat de grote fotografen eigenlijk genegeerd moeten worden. Gezien de discussies die zijn ontstaan op de verschillende websites, is dat geen statement waar iedereen het mee eens is.

Photo: Stephen Shore, 'Holden Street, North Adams, Mass., July 13, 1974.'

Iedereen leert door te kopieren, dat begint al op zeer jonge leeftijd. Als kind leer je praten door naar je ouders te luisteren en hun na te doen. Op school kopieer je de kennis van je leraren, en ook als je eenmaal aan het werkt bent is er veel te leren van de collega’s om je heen. Maar met alleen kopieren ben je er niet. Juist door de gekopieerde kennis jezelf eigen te maken ontstaat er iets unieks. Een stuk kennis (of beeld) wat daarvoor nog niet heeft bestaan.

De kunstenaars die voor zijn gegaan hebben veel technieken uitgeprobeerd, veel geëxperimenteerd, voordat zij op hun hoge niveau uit zijn gekomen. Dit heeft veel tijd en moeite gekost. Tijd en moeite die jij niet hoeft te besteden om vergelijkbaar te worden. Juist door te kijken kan je grote stappen zetten om op een hoog niveau te eindigen. Het gevaar bestaat dat men daarin blijft hangen. De volgende stap is namelijk wel zelf experimenteren en spelen met de mogelijkheden en techniek die aangeleerd zijn.

Deze stap moet vanuit jezelf komen. Om je eigen werk te veranderen van een ´kopie´ naar iets persoonlijks en uniek.

©Arno Rafael Minkkinen, 2006

Hieraan gerelateerd is stukje uit de openings toespraak van de New England School of Photography in juni 2004. The Helsinki Bus Station Theory. Korte samenvatting, welk pad je ook kiest, blijf doorgaan met wat jij interessant vindt. Alles is al eens gedaan, maar als je iedere keer overnieuw begint wanneer je dat merkt, dan kom je nooit ver genoeg om je eigen ding te kunnen doen.

Begin met experimenteren en spelen. Laat je inspireren door andere fotograferen, en volg de richting die de meeste voldoening geeft. Kopieren om te leren is niets mis mee, maar probeer ook je eigen stempel te drukken op de foto´s die je maakt.

Eigenlijk is het meest belangrijke om ontspannen bezig te zijn met je interesse gebied. Gedwongen zoeken naar een stempel werkt juist averechts.

Blijf creëren!

Photo: Henri Cartier-Bresson, 'Rue Mouffetard, Paris,' 1954.

Als beeldend kunstenaar ben je constant op zoek naar inspiratie, en andere bronnen om je eigen zicht te verbeteren. De ene keer kom je beelden tegen die je inspireren om eigen werk te gaan maken. De andere keer kom je een boek tegen van iemand die lijkt te weten waar hij/zij het over heeft.

Dat laatste is hier het geval. Een straatfotograaf uit Zurich heeft een website met mooie beelden geschoten op straat. Maar hij heeft ook zijn ervaringen beschreven in een gratis te download ebook. Dit is een ebook welke ik al meerdere malen door heb gelezen, maar helaas heb ik nog teveel angsten om veel van wat er beschreven staat daadwerkelijk te gebruiken.

Naast zijn eerste ebook heeft hij nog twee andere boeken ter download staan.

Bekijk zijn foto’s, lees zijn boeken, haal eruit wat jij eruit kan halen. En pas het geleerde toe op al je eigen fotografie. Persoonlijk moest ik maar eens een paar dagen straat fotografie inplannen. Niet dat ik mij comfortabel voel met willekeurige mensen op straat fotograferen, maar het levert wel extra ervaring op, die weer gebruikt kan worden in andere vlakken.

Commentaar op foto’s is altijd leerzaam. Niet direct om de praktische tips die worden geboden, of vanwege de specifieke meningen, maar vaak juist om te leren hoe andere mensen naar jouw foto’s kijken. En in sommige gevallen om te leren welk commentaar naast je neer te leggen.

Dit is een recent voorbeeld. Een bandshoot met de Hilversumse band Purest of Pain (let op! speelt direct muziek). Deze specifieke foto is geschoten in de pompruimte van een kantoorgebouw. Er zijn twee flitsers gebruikt, 1tje van rechts met een paraplu om het licht wat zachterBij hard licht is de overgang van licht naar schaduw abrupt, bij zacht is deze overgang veel geleidelijker. te krijgen. En een flitser van links, zonder modifier, om een dramatisch effect op de achtergrond te realiseren met schaduwen van de buizen die de achtergrond vullen.

Ook is dit niet de finale versie, op het moment van schrijven moet hier nog tijd in gestopt worden om een boel kleine details precies goed te krijgen. Maar omdat ik altijd nieuwsgierig ben naar wat andere mensen denken, heb ik via twitter de foto aan een paar mensen laten zien wiens mening op fotografisch gebied ik waardeer.

Hier een paar van de commentaren die ik kreeg:

@ReneDamkot
“Beetje tangverlichting… Hoofdlicht van links, invuller (hard) van rechts. Dubbele schaduwen vind ik storend. (neus meisje & de gozer rechtsachter (die geen hoofdlicht krijgt, maar alleen de invuller.”

@svenahrens
“Kritiek, rechter gozer zijn gezicht is niet volledig belicht, alle anderen zijn dat wel, er zit een ‘gat’ boven de middelste, daar zit ineens geen pijpleiding meer. pijpleiding onder zien er veel ouder uit dan die er boven… Geeft raar contrast.”

@BramMuller
“Prima plaat, maar niet echt spannend. Gast rechtsachter is wat minder goed uitgelicht.”

@YuriSaalberg
“Persoon rechts valt wat in het donker.”

@renehg
“hmm iets meer vignetting eromheen, die achtergrond is wel druk zo, maar heeft ook wel weer wat”

“misschien een haartje warmer, zodat de huidtonen iets meer naar voren komen”

“De buitenste leden vallen een beetje weg in de achergrond”

“ik weet al wat er mist,  licht van achteren”

Hieruit blijkt dat ik tijdens het fotograferen een aantal dingen over het hoofd heb gezien. In zoverre is dit belangrijk commentaar, maar moeilijk (tot niet) toepasbaar op deze specifieke foto. Wel erg belangrijk om mee te nemen naar een volgende shoot met deze (of een andere) band. Een paar dingen zijn nog wel in nabewerking af te vangen, zoals het iets verder oplichten van gezichten, of het donkerder maken van de pijpleidingen. Ook kleuren en kleurtemperatuur hebben invloed op hoe een foto gezien wordt.

Interpretatie van een foto is totaal iets anders dan zelf de foto maken. Ik ben (uiteraard) volstrekt overtuigd van de genialiteit van mijn eigen foto’s, maar andere mensen hoeven het daar niet mee eens te zijn. Beter zelfs dat ze het er niet mee eens zijn, dan krijg ik tenminste commentaar waar ik van kan leren. Maar ook commentaar en kritieken zijn onderhevig aan interpretatie. Welk commentaar is nuttig voor deze specifieke foto, en welk commentaar kan meegenomen worden naar een een volgende shoot of opdracht. En ook, welk commentaar is nutteloos en kan ik voor mijn werk naast mij neerleggen?

Wat zou ik een volgende keer beter kunnen doen?

1) Meer flitsers (of beter neerzetten)
Door het gebruik van meer flitsers had ik de dubbele schaduwen kunnen voorkomen, en had ik in dit specifieke geval de jongen rechtsachter beter uit kunnen lichten. Ook zijn er dan dramatische beelden met tegenlicht mogelijk. Zoals ik bijvoorbeeld in deze foto heb gedaan. Hoewel die foto ook met maar 2 flitsers is geschoten.

2) Positie en achtergrond.
Door de band in de hoek te zetten kon ik gebruik maken van beide muren met pijpen en pompen. Helaas heb ik niet gemerkt dat daardoor een gat in het midden zou ontstaan. Een volgende keer zou ik een band direct links of rechts neer kunnen zetten, zodat de pijpen de volledige achtergrond vullen. Ook is het mij niet opgevallen dat de pijpen aan de bovenkant zoveel nieuwer ogen als de pijpen beneden.

3) Kleur!
Maak gebruik van gels/kleurenfilters om andere effecten te krijgen. Richt een blauwe flitser op een witte achtergrond om deze in te kleuren. Of maak zelfs gebruik van meerdere kleuren op verschillende stukken. Ook correctie filters om je flitslicht gelijk te krijgen aan het overige omgevingslicht kan werken. Dit kan veel meer dramatiek toevoegen, maar is gelijk ook veel lastiger in het bedenken, opzetten en uitvoeren van een shoot.

Gelukkig krijg ik nog genoeg kritieken naast alle “Gaaf! Cool! Nice!” opmerkingen over mijn foto’s. Iedere keer dat ik met een specifiek doel fotografeer, en deze beelden dan deel, word ik beter. Soms door commentaar van andere, soms door zelf te kijken. Soms ook door commentaar naast me neer te leggen, omdat ik het er niet mee eens ben.

Wat ik heb geleerd; wees kritisch, niet alleen op je eigen werk, maar ook op het commentaar van anderen. En wees zelfverzekerd genoeg om het commentaar van anderen naast je neer te kunnen leggen.

Tijdens deze periode van het jaar werpt de berg Reinier in de staat Washington van de USA, een schaduw tijdens het opkomen van de zon. Bovenstaande foto is afgelopen woensdag (26 oktober) geschoten terwijl de zon opkwam. Het wolkendek zorgde ervoor dat de schaduw erg goed zichtbaar was.

Klik hier voor meer details.

Er is al veel gezegd over de nieuwe Sony a77 op internet (zie lijst onderaan). De camera is getest in de praktijk buiten, in studio opstellingen binnen. Uit elke review en preview blijkt dat Sony met de a77 een nieuw vlaggenschip heeft, met een combinatie van oude en nieuwe technologie. Dit binnen een aantrekkelijk vormgegeven jasje, met specificaties waar duurdere camera’s mee worstelen en een interessante prijs.

Een kleine greep uit de specificaties
- 24 megapixel aps-c sensor
- 12 beelden per seconde
- elektronisch eerste gordijn
- 1080/50p video
- Elektronische zoeker

Helaas kan geen enkele review mij vertellen wat ik echt wil weten. Hoe presteert deze camera met het fotograferen van concerten? Met de Sony a700 merk ik regelmatig dat de hoge iso prestaties niet op het niveau van vergelijkbare (Nikon D300, Canon 40D) camera’s zit. Dus ik ben al een tijdje aan het kijken naar andere mogelijkheden, en misschien is de a77 wel het antwoord op mijn zoeken.

Om deze vraag te beantwoorden heb ik mijn contacten aangeschreven om een a77 in handen te krijgen die ik uitgebreid kon testen tijdens een live band.

Vrijdag 21 oktober heb ik ‘s avonds tijdens de popronde Leeuwarden in podium Asteriks de a77 aan een stevige concert test kunnen onderwerpen. Dit is niet bedoeld als een diepgaande review, daarvoor zou ik de review van dpreview aanraden. Dit is puur een beschrijving van de dingen die mij opvielen tijdens het gebruik, en tijdens de nabewerking.

De algehele bediening van de camera is een feest der herkenning als je jaren met de a700 hebt gewerkt. Ook de a900 en a850 lijken qua bediening zo ontzettend op elkaar dat het een kwestie is van de camera pakken en knallen. Eventueel eerst een paar minuten besteden om de menu’s door te lopen, zodat de camera precies in staat gesteld zoals je gewend bent. Maar dat is niet perse nodig.

Het eerste punt wat opvalt, is de positie van de iso knop. Op de a700 was deze op een lastig te bereiken plek bovenop geplaatst, bij de a77 is deze veel beter bereikbaar. Naast de iso knop zit een topdisplay welke alle belangrijke settings weergeeft. Dit zou een verbetering kunnen zijn, maar omdat ik zolang met camera’s heb gewerkt (Dynax 5D, Dynax 7D en Alpha 700) welke geen topdisplay hebben, kost het veel meer tijd dan een concert om hier aan te wennen.

Bij het fotograferen valt direct op dat je niet door een optische(OVF), maar een electronische(EVF) zoeker kijkt. De helderheid is met concerten prima, contrasten zijn wat steviger dan met een OVF, en de extra beeld opties bieden een echt voordeel. Dingen zoals een live histogram, overzicht/menu van de instellingen en een digitale waterpas. Na een paar minuten valt het eigenlijk niet meer op dat het een EVF is, maar ben je puur bezig met het bepalen van de compositie. Daar moet wel aan toegevoegd worden dat er een kleine, maar merkbare, vertraging zit in het aanzetten van de EVF zodra je door de zoeker wilt kijken. Ik heb het over een fractie van een seconde, maar soms net genoeg om irritatie op te wekken.

Het display is van dezelfde hoge kwaliteit als ik van de a700 gewend ben. Dezelfde hoge resolutie, fijne kleurweergave en gewoon een genot om de geschoten foto’s op terug te kijken. De manier waarop het display vast zit is het waard om iets dieper op in te gaan. Vorig jaar winter heb ik een paar maanden met de a55 kunnen spelen, en toen merkte ik al dat het erg fijn was om via de liveview de camera op onmogelijke posities te houden, en toch compositie goed te kunnen controleren. Bij de a77 is het scharnier van het display nog veelzijdiger dan van de a55, waardoor meer posities op een controleerbare manier mogelijk zijn. Kijk bij dpreview voor een filmpje met de mogelijkheden.

De a77 heeft de mogelijkheid om 12 beelden per seconde weg te schrijven naar de buffer. Dit zijn de volle 24 megapixel raw bestanden, van ongeveer 25 megabyte per stuk. Dit is een mooi staaltje van de electronica, het is alleen jammer dat zelfs de snelste SD of Memorystick kaarten deze snelheid niet aankunnen. Na ongeveer een seconde op volle snelheid (13 beelden) is de buffer vol, en kan nog maar 1 foto per seconde gemaakt worden. Met de snelste kaarten van dit moment kan dit oplopen tot ongeveer 2 foto’s per seconde.

Naast de 12fps modus, heeft de a77 nog een 3fps en 8fps mogelijkheid. De 8fps is het meest bruikbaar, niet zo traag als de 3fps en niet zo bloedsnel als de 12fps. De sluiterknop is vrij gevoelig, en ook 8fps is best snel. Dus ik maakte vaak twee beelden per keer dat je afdrukt. Maar dit is een kwestie van de eigen reactie snelheid verhogen, zodat de sluiterknop snel genoeg losgelaten word. Wel ben ik van mening dat een extra snelheid tussen de 3 en 8fps handig zou zijn, een 5fps optie dus.

Na het fotograferen moeten de foto’s ingeladen en goed bekeken worden. De 24mp raw files kosten de nodige moeite om verwerkt te worden door Lightroom. Wat te verwachten is met dit formaat bestanden. Het is op iso 3200 goed te zien dat er vrij veel pixels op een klein oppervlakte is gepropt. Ruis is bij inzoomen duidelijk aanwezig, maar volledig uitgezoomd is dit bijna alleen zichtbaar als een lichte afname van de scherpte. Met een beetje ruis reductie zijn er erg mooie beelden van te maken. Helaas kan de concurrentie ditzelfde presteren op hogere iso’s, terwijl de a77 qua beeld gelimiteerd lijkt te zijn tot iso 3200. Alles hoger is veel ruiziger, en met de ruis nog meer aanwezig. Ik zelf heb geen statische foto’s gemaakt om deze verschillen te laten zien. Bekijk pagina 25 van de review op dpreview voor een studio vergelijking.

De kleuren waren erg warm, maar dit kan komen door een automatische witbalans. De sensor presteerd anders dan ik gewend ben van de a700 en a850, en kost meer moeite om na te bewerken naar een beeld waar ik tevreden over ben. Dit zijn dingen die meer een kwestie van gewenning zijn, en uitzoeken hoe het beste resultaat uit de raws gehaald kan worden, dan dingen die echt afbreuk doen aan de beeld kwaliteit.

Als conclusie kan ik zeggen dat de a77 op elk gebied een verbetering is van de a700. Op veel vlakken zelf bijna revolutionair (EVF, snelheid), op een paar gebieden (hoge iso’s vooral) helaas maar marginaal beter. Als je veel lowlight fotografie doet, is het zonde om naar deze camera over te stappen. Ben je meer een allround fotograaf die een flexibel werkpaard wilt, dan is de a77 zonder meer een fantastische camera. Zodra ik de mogelijkheid heb zal ik hem zeker aanschaffen, zoveel is mij wel duidelijk na een avond testen.

Bekijk hieronder de door mij gemaakte foto’s met de a77. En laat mij in de comments/mail/twitter weten wat jouw mening is.

Reviews
Whatdigitalcamera
dpreview
Luminous Landscape
DXOmark

30 onmogelijke scenes die daadwerkelijk plaats hebben gevonden. Alleen niet in het tijdsbestek dat de foto’s doen vermoeden. Gizmodo doet regelmatig aan foto-opdrachten waar met de opdracht tot het maken van composiet afbeeldingen onder andere bovenstaande foto uit is gekomen. Klik op de eerste link voor alle beelden uit deze opdracht.

Ik ben sinds mijn opleiding aan de Fotofactory gefascineerd geraakt door analoge fotografie. De magie die in de chemi naar boven komt blijft (in mijn optiek) fantastisch. Binnen de analoge fotografie zijn er verschillende gradaties magie. Het fotograferen op negatief film, deze ontwikkelen en van daaruit afdrukken maken is al erg mooi om te zien. Maar er gaat niets boven het gebruiken van een schoenendoos en zwart/wit analoog fotopapier.

Met niets meer dan een kartonnen doos, een klein stukje aluminium folie, een naald en wat fotopapier naar buiten lopen. Dan bij terugkomst het nog steeds witte vel papier in de ontwikkelaar leggen, en met ingehouden adem wachten totdat het negatief beeld verschijnt.

De basis van alle fotografie, sinds het begin tot ver in de toekomst, is te vinden in pinhole fotografie. Eigenlijk niet specifiek in het fotograferen met een pinhole, maar het kijken door een pinhole met een camera obscura. Een camera is namelijk niets meer dan een (licht-dichte) doos. Als sensor is alles te gebruiken wat gevoelig is voor licht. Van jouw oog tot een digitale sensor. De lens is te verkleinen naar een gaatje ter grootte van een naald. En de sluiter is niets meer dan je hand (of een stukje karton) wat makkelijk voor de ‘lens’ opening gehouden kan worden.

Wat ook erg prettig is aan het fotograferen met een pinhole camera, de tijd die je nodig hebt voor een foto. In doka moet rustig het papier erin gestopt worden. Dan pas kan je naar buiten lopen, en je hebt maar 1 poging om een foto te maken. Dus rustig op zoek naar een mooi beeld, camera goed positioneren, sluiter openen en wachten maar. De tijd die je moet wachten is afhankelijk van de hoeveelheid licht, de afstand tussen pinhole en fotopapier, en de grootte van de pinhole. Uiteraard is de tijd langer bij een kleiner gaatje.

Af en toe geef ik een workshop pinhole fotografie, dit heb ik afgelopen augustus ook gedaan op een zomerkamp van de stichting Vierkant voor Wiskunde. Hieronder zijn de resultaten te bewonderen.

Handige links
Bouw een pinhole
Wat is een DoKa
Fotopapier, chemicalien en andere doka spullen
Wikipedia over een pinhole camera
Bouw een kodak pinhole camera
De grootste pinhole camera ooit
Ander gebruik van een pinhole camera

Naast erg gave foto’s heeft Tony D’Orio ook een erg mooi opgebouwde website. Interessante animaties, die de overweldigende hoeveelheid foto’s op een interessante manier weet te tonen. Het enige jammere is dat de website uitgaat van je scherm resolutie. Als je (zoals ik) je browser niet op volledig scherm hebt staan valt er beeld weg.

Maar dat weegt niet op de tegen de veelal interessante beelden die deze Amerikaanse fotograaf ten toon stelt op de net zo artistieke website.

Check ook zijn biografie.